พระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม พิมพ์ทรงฐานแซมนั้น เป็นพิมพ์ทรงที่มักพบเจอได้มากที่สุด ในบรรดาพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงมาตรฐานทั้งหมด มีจำนวนใกล้เคียงกับพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงใหญ่
พระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม พิมพ์ทรงฐานแซม นั้น เป็นพิมพ์ทรงที่มักพบเจอได้มากที่สุด ในบรรดาพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงมาตรฐานทั้งหมด มีจำนวนใกล้เคียงกับพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงใหญ่ ด้วยจำนวนที่มีมากดังกล่าว แม่พิมพ์พระที่มีการแกะขึ้นมา จึงน่าจะมีอยู่เป็นจำนวนไม่น้อยเช่นกัน นิรนาม แห่งนิตยสาร พรีเชียส ได้แบ่งกลุ่มพระสมเด็จฯพิมพ์ทรงนี้ออกเป็น 4 แบบ โดยพิมพ์ทรงย่อยที่ 1 นั้นมีความคล้ายกับ พระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ทรงฐานแซม พิมพ์ย่อยที่ 1 อย่างมาก โดยเฉพาะ พระสมเด็จวัดบางขุนพรหม องค์ที่มีเนื้อจัด นิรนาม ยังบอกด้วยว่า ในพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงนี้นั้น มีการพบมวลสาร ค่อนข้างมากด้วยเช่นกัน อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาถึงเส้นสายลายพิมพ์ ที่เกิดจากการแกะแม่พิมพ์ของพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงนี้นั้น ส่วนมากมักจะไม่คมลึกประณีตมากนัก แม้กระทั่งเส้นกรอบบังคับแม่พิมพ์ก็มักจะตื้นจนแทบจะมองไม่เห็น จนดูคล้ายกับว่าไม่มีกรอบบังคับพิมพ์ อาจารย์กิตติ ธรรมจรัส ผู้เชี่ยวชาญพระสมเด็จฯอาวุโสอีกท่านหนึ่งบอกว่า “เป็นพระพิมพ์เดียวในกระบวนการวัดระฆังโฆสิตารามที่มีศิลปะแม่พิมพ์ที่ค่อนข้างตื้นและสะโอดสะองมาก ไม่ล่ำสันเหมือน พระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม พิมพ์อื่นๆทุกพิมพ์”สมมติฐานหนึ่งที่มีความเป็นไปได้สูงก็คือ พระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ทรงฐานแซม นี้มีการสร้างคนละวาระกันกับพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงอื่นอีก 4 พิมพ์ทรง ได้แก่ พิมพ์ทรงใหญ่ พิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์ทรงเกศบัวตูม พิมพ์ทรงปรกโพธิ์ อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาจากเส้นสายลายพิมพ์แล้ว ถึงแม้ว่าน่าจะสร้างต่างวาระกัน แต่น่าจะสร้างจากช่างคนเดียวกันหรือตระกูลช่างเดียวกันทั้งหมด และการที่พระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ทรงฐานแซม ส่วนใหญ่ มีมวลสารผสมอยู่ค่อนข้างมากในปริมาณที่ใกล้เคียงกัน ดังที่นิรนามตั้งข้อสังเกตไว้นั้น เป็นไปได้ว่าพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงนี้ทุกองค์น่าจะสร้างในวาระเดียวกันด้วย โดยมีการเตรียมเนื้อปูนตำให้เพียงพอในการสร้างให้เสร็จในคราวเดียว ถ้ามองตามหลักสามัญสำนึกทั่วไป การที่องค์พระพิมพ์ทรงนี้มีมวลสารค่อนข้างมาก น่าจะอนุมานได้ว่าในขณะสร้างมีเนื้อปูนตำและมวลสารที่เตรียมไว้อย่างเพียงพอ จึงน่ามีการสร้างพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงนี้ก่อนพิมพ์ทรงอื่นใช่หรือไม่หรือแม้กระทั่งลักษณะของ “อกร่อง” มีความเป็นไปได้หรือไม่ว่า เมื่อช่างเริ่มออกแบบพิมพ์ทรงพระสมเด็จวัดระฆังฯพิมพ์ทรงมาตรฐาน ได้เริ่มจากการออกแบบ พิมพ์ทรงฐานแซม ก่อน โดยได้รับอิทธิพลจากพระสมเด็จวัดเกศไชโยที่มีลักษณะชลูดและมีฐานแบบ 5 ชั้น หรือ 7 ชั้น ขออนุญาตส่งท้ายตอนนี้ด้วยการเรียบเรียงองค์ความรู้ในการพิจารณาพระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ทรงฐานแซม พิมพ์ย่อยที่ 1 ที่คล้ายกับ พระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ทรงฐานแซม พิมพ์ย่อยที่ 1 มาก ของ นิรนาม เพื่อประโยชน์ทางการศึกษา ดังต่อไป 1.
พระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม พิมพ์ฐานแซม ซุ้มครอบแก้วจะหนาและใหญ่ เหมือนพระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ใหญ่ 4.
พระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ฐานแซม มองดูเผินๆ คล้ายกับไม่มีเส้นขอบบังคับพิมพ์ทั้ง 4 ด้าน เหมือนพระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์อื่นๆ แต่โดยความเป็นจริงแล้ว เส้นขอบบังคับพิมพ์ทั้ง 4 ด้าน จะมีอยู่เหมือนพระสมเด็จวัดระฆังฯทุกพิมพ์ทรง เพียงแต่เฉพาะของวัดระฆังฯ พิมพ์ฐานแซม จะมีลักษณะลาดเอียงลงหาขอบตัดทั้ง 4 ด้าน ซึ่งต่างจากพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ฐานแซม ที่จะมีเส้นเป็นเส้นสันนูนลึกทั้ง 4 ด้าน 12.
ตำหนิแม่พิมพ์ด้านหลังของพระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ฐานแซม มี 3 แบบคือ พิมพ์หลังสังขยา พิมพ์หลังแผ่นเรียบ และพิมพ์หลังกระดาน โดยพระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ฐานแซมนั้น พิมพ์หลังกระดานจะหาดูยากมาก ติดตามอ่านเพิ่มเติมได้ที่เพจ พระสมเด็จศาสตร์ โดย พ. ต. ต.
คมสัน สนองพงษ์ และขอขอบคุณ ผู้ช่วยศาสตราจารย์รังสรรค์ ต่อสุวรรณ ที่กรุณาเอื้อเฟื้อรูปพระสมเด็จวัดระฆังฯ องค์ครูอีกองค์หนึ่ง เพื่อให้ความรู้ และขอขอบคุณท่านเจ้าของพระท่านปัจจุบัน พระองค์นี้เป็นพระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ฐานแซม พิมพ์ย่อยที่ 1 องค์ครูที่งดงามมากอีกองค์หนึ่ง สภาพผ่านการใช้พอสมควร มองแทบไม่เห็นเส้นสังฆาฏิ วรรณะขาวอมเหลือง เนื้อหนึกนุ่ม มีเม็ดพระธาตุปรากฏให้เห็น มีรอยรูพรุนเข็ม พื้นผนังองค์พระปรากฏรอยหนอนด้นที่เป็นเอกลักษณ์ของเนื้อพระวัดระฆังฯ พิมพ์ทรงถูกต้องตามตำรา ปรากฏพระกรรณยาวเกือบจรดพระอังสาให้เห็นทั้งสองข้าง ขอบด้านบนกว้างกว่าด้านล่างเป็นลักษณะสอบลง ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของพระพิมพ์นี้ ซุ้มผ่าหวายใหญ่ มีคราบรักปรากฏตามหลุมร่องทั่วไปทั้งด้านหน้าและด้านหลังองค์พระ ตัดขอบพอดีกรอบบังคับแม่พิมพ์ มีรอยเว้าด้านขอบบนเป็นเอกลักษณ์เฉพาะองค์ ด้านหลังเป็นแบบหลังเรียบผสมสังขยา มีรอยปูไต่ ที่แสดงถึงธรรมชาติความเก่า ปรากฏรอยยุบย่นโดยทั่วไป เป็นองค์ต้นแบบที่ดี เพื่อใช้ในการศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับพระสมเด็จวัดระฆังฯ ติดตามอ่านบทความอื่นเพิ่มเติมได้ที่คอลัมน์ ศาสตร์แห่งพระสมเด็จ
Please follow us on Google to support usพระสมเด็จวัดระฆังโฆสิตาราม พิมพ์ทรงฐานแซม พระสมเด็จวัดบางขุนพรหม แม่พิมพ์พระที่มีการแกะขึ้นมา